خطايى ، على اكبر
78
خطاى نامه ( شرح مشاهدات سيد على اكبر خطائى معاصر شاه اسماعيل صفوى در سرزمين چين )
اما خادمان همه خوش پسران صاحب حسناند كه در حين طفوليت اگر خواهند پدران ايشان كه خادم سازند پيش امراى آن شهر پسر را ببرند و عرض حال بكنند و از ايشان اجازت نامهاى حاصل بكنند ، و آلات پسر را روى خاك بزنند همچون كف دست هموار و تيمار او بكنند و چون نيكو شود و خود را بداند به پايتخت برود و اجازت نامهاى با خود ببرد و مدتها از بيرون سراى خدمت خادمان درون سراى بكند تا يكى از خادمان درون سراى او را به پسرى قبول كند و در سراى درآورد [ و ] مدتى تعليم قواعد و قانون مىكنند . چون كمال يافت در طبقهء اول اگر محلى محلول افتد به او دهند و از آنجا ترقى مىكند . فصل « 1 » [ و هر طبقه [ اى ] را مراتب او كارى است . . . ] و هر طبقه [ اى ] را مراتب او كارى است . و پرورش باغها و بوستانها [ ى ] درون سراى خادمان طبقهء اول مىكنند . و در طبقهء دوم خادمانىاند كه كارايشان آغوش آغوش خط درآوردن و برآوردن است ، و جهت كثرت خط [ و كاغذ ] در محلش گفته آيد . و در طبقهء سوم خادمان معتبر [ مى ] باشند كه در ديوانخانههاى درون سراى خود دختران معتبر [ سراى ] اختصار خط مىكنند و در پيش پادشاه مىدرآرند و خاقان چين را در قسمت شب و در قسمت روز كه از براى خط نگاه كردن و نشان كردن تعيين كردهاند از آن هركدام [ ترك و تأخير ] نتواند كردن و چون آن « 2 » خطها را يكان يكان پيش خاقان بيارند « 3 » و او در اختصار او نظر كند و ماحصل او را [ بداند ] اگر قبول است به دست بگيرد و به قلم سرخى بر بالاى گردى خط بكشد ، علامت قبول اوست ، و اگر قبول نكند علامت نكشد . اين است سخن گفتن خاقان با خلق بيرون يعنى به خط . و هر قسمى از دوازده قسم ملك خطاى را ديوانخانههاست متعين در درون
--> ( 1 ) - سها : ندارد ( 2 ) - ق : و بر آن ( 3 ) - سها : مىدارند